Türk bilim insanlarından tarihi keşif: Samanyolu'nun yuttuğu 4 yeni galaksi kalıntısı bulundu

Türk astronomların yürüttüğü kapsamlı araştırma, Samanyolu Galaksisi’nin milyonlarca yıllık kozmik geçmişine dair yeni ipuçları ortaya çıkardı.

İstanbul Üniversitesi’nde gerçekleştirilen çalışmada, Samanyolu’nun geçmişte yutarak bünyesine kattığı düşünülen 4 yeni cüce galaksi kalıntısı ve 1 dağılmış küresel küme kalıntısı keşfedildi.

Bilim dünyasında büyük önem taşıyan çalışma, Samanyolu’nun nasıl oluştuğu ve zaman içerisinde nasıl değişim geçirdiğinin anlaşılmasına katkı sağlayacak.

SAMANYOLU’NUN GİZLİ GEÇMİŞİNE YENİ İZLER

İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü araştırma görevlisi Dr. Olcay Plevne ile doktora öğrencisi Furkan Akbaba tarafından yürütülen araştırmada, galaksimizin geçmişte yaşadığı birleşme süreçleri incelendi.

Araştırmanın temel amacı, Samanyolu’nun bünyesine kattığı uydu cüce galaksilerin günümüzde hâlâ görülebilen izlerini ortaya çıkarmaktı.

Bilim insanları, bu süreci adeta bir DNA analizine benzeterek yıldızların hareketlerini ve kimyasal özelliklerini birlikte değerlendirdi.

YAPAY ZEKA VE BÜYÜK VERİ ANALİZİ KULLANILDI

Araştırmada Avrupa Uzay Ajansı’na ait Gaia uydusundan elde edilen veriler ile yer tabanlı teleskoplardan alınan gözlem sonuçları bir araya getirildi.

Gaia uydusu, SDSS-V teleskobu ve farklı gözlem araçlarından elde edilen yüksek çözünürlüklü astrometrik, fotometrik ve tayfsal veriler kullanılarak yaklaşık 1 milyon 400 bin yıldızın özellikleri analiz edildi.

Bilim insanları, yıldızların hem uzaydaki hareketlerini hem de kimyasal yapılarını inceleyerek daha önce fark edilmeyen yapıları ortaya çıkardı.

LİTERATÜRE 4 YENİ CÜCE GALAKSİ KALINTISI EKLENDİ

Çalışma sonucunda keşfedilen yeni yapılar, araştırmacıların isimlerinin ilk harfleri kullanılarak "FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5" şeklinde adlandırıldı.

Daha önce bilim dünyasında 15’in üzerinde benzer cüce galaksi kalıntısı bilinirken, gerçekleştirilen keşifle birlikte bu yapılara 4 yeni örnek daha eklenmiş oldu.

Araştırmada ayrıca kimyasal özelliklerindeki farklılıklar sayesinde 1 parçalanmış küresel küme kalıntısı da tespit edildi.

"GALAKSİMİZİN BİLİNMEYEN GEÇMİŞİNİ ÖĞRENMEMİZİ SAĞLIYOR"

Dr. Olcay Plevne, yeni keşiflerin galaksilerin oluşum süreçlerini anlamak açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Plevne, yapılan çalışmanın Samanyolu’nun geçmişte yaşadığı birleşmeleri anlamaya yardımcı olduğunu ifade ederek, yeni tekniklerle bilinen yapıların arasında daha önce fark edilmeyen sistemlerin ortaya çıkarıldığını söyledi.

Plevne, "Yeni 4 yapıyı keşfetmeyi başardık. Daha önce literatürde 15’in üzerinde benzer yapı bulunuyordu. Bunlara 4 yeni yapıyı daha kattık" değerlendirmesinde bulundu.

Yeni keşfedilen yapıların, galaksilerin evrim süreçleri ve yıldızların zaman içerisindeki değişimleri hakkında önemli bilgiler sağlayacağı belirtildi.

YILDIZLARIN "KOZMİK DNA"SI İNCELENDİ

Doktora öğrencisi Furkan Akbaba ise araştırmada yapay zeka yöntemlerinden yararlanıldığını belirterek, yıldızların kimyasal bollukları ve hareketlerinin birlikte analiz edildiğini aktardı.

Akbaba, yıldızların adeta kozmik DNA’larının incelendiğini ifade ederek, makine öğrenmesi yöntemlerinin araştırmada önemli rol oynadığını söyledi.

Araştırmada yapay zekaya belirli bir sonucu bulması yönünde yönlendirme yapılmadığını belirten Akbaba, sistemin mevcut verileri analiz ederek literatürde bilinmeyen yeni yapıları ortaya çıkardığını kaydetti.

KEŞİF, GALAKSİ OLUŞUM MODELLERİNE KATKI SAĞLAYACAK

Bilim insanları, yeni gözlem verilerinin elde edilmesiyle birlikte keşfedilen yapıların yaşları, Samanyolu ile ne zaman birleştiği ve kütleleri gibi bilgilerin daha ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılabileceğini belirtiyor.

Araştırmanın, gelecekte galaksi oluşum simülasyonlarında kullanılabilecek önemli bir gözlemsel veri kaynağı oluşturacağı ifade ediliyor.

İstanbul Üniversitesi ekibinin çalışması, uluslararası hakemli bilimsel dergi Publications of the Astronomical Society of the Pacific (PASP)’de yayımlanarak astronomi literatürüne kazandırıldı.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Kaynak: {Haber Merkezi}