Almanya'da 77 yıllık gelenek değişebilir: İlk kadın cumhurbaşkanı ihtimali

Almanya, kuruluşundan bu yana geçen yetmiş yedi yılda on iki cumhurbaşkanı gördü.

Theodor Heuss ile başlayan ve Frank-Walter Steinmeier ile süren bu listenin ortak bir paydası var: Koltuğa oturan isimlerin tamamı erkekti.

2027 YILINDA GÖREVİNİ DEVREDECEK

İkinci beş yıllık görev süresinin sonuna gelen ve anayasa gereği üçüncü kez aday olamayan Steinmeier, 18 Mart 2027 tarihinde görevi devredecek.

Kamu yayın kurumu Tagesschau'nun aktardığı takvime göre, halefini belirleyecek 18. Federal Seçiciler Kurulu 30 Ocak 2027 günü tarihi Reichstag binasında toplanacak.

Seçime aylar kala, siyaset sahnesinde kadın devlet başkanı beklentisi ile parti içi iktidar hesapları çetin bir bilek güreşine sahne oluyor.

KOALİSYON ORTAKLARI KADIN CUMHURBAŞKANINDA ISRARCI

Haftalık Die Zeit gazetesinin aktardığına göre Sosyal Demokrat Parti (SPD) ile Yeşiller cephesinde bu konudaki tutum netlik taşıyor.

SPD Federal Meclis Grubu İdari Menajeri Dirk Wiese ile partinin genel başkan yardımcısı Alexander Schweitzer, artık bir kadın cumhurbaşkanı vaktinin geldiğini savunuyor.

Schweitzer, Der Spiegel'e verdiği demeçte siyasi merkezde bu yönde geniş bir mutabakat olduğunu hatırlattı.

Hristiyan Demokrat kanattan yükselen itirazlara tepki gösteren Schweitzer, CDU'nun toplumun çoktan geride bıraktığı eski kalıplara dönme riski taşıdığını vurguladı.

Yeşiller Federal Meclis Grubu Eş Başkanı Katharina Dröge de aynı kararlılıkla sürece dahil oldu.

Dröge, cumhuriyetin yetmiş yedi yıllık erkek egemen devlet başkanlığı zincirinin 2027 yılında kırılması gerektiğini dile getirdi.

Geçmişte Rheinland-Pfalz Eyalet Başbakanlığı yapan SPD'li Malu Dreyer de bu makama bir kadının gelmesinin Almanya'daki ve dünyadaki kadınlara büyük bir cesaret aşılayacağını belirtmişti.

CSU, ILSE AIGNER İSMİNİ MASAYA SÜRDÜ, İTTİFAK İÇİ ŞÜPHELER BÜYÜYOR

İktidarın büyük kanadını oluşturan Birlik partileri (CDU/CSU) cephesinde ise hesaplar çok daha karmaşık bir seyir izliyor. İttifakın Bavyeralı ortağı Hristiyan Sosyal Birlik (CSU), hamlesini erkenden yaptı.

CSU Genel Başkanı Markus Söder, Bavyera Eyalet Parlamentosu Başkanı Ilse Aigner'in ortak aday gösterilmesi için yoğun bir kampanya yürütüyor.

Eski Federal Tarım Bakanı olan altmış bir yaşındaki Aigner, aylardır yarışın en güçlü ismi olarak öne çıkıyor.

Der Spiegel'in aktardığı izlenimlere göre Aigner, son CSU kurultayına siyah tişört, kırmızı ceket ve altın kolyeyle, yani Alman bayrağının renkleriyle katılarak sessiz bir gövde gösterisi yaptı.

Ancak Başbakan Merz'in kurultaydaki temkinli tavrı, meselenin henüz çözülmediğini gösterdi.

CDU CEPHESİ LİYAKAT ÖLÇÜTÜNÜ ÖNE SÜRDÜ

Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) tarafında Başbakan Friedrich Merz şimdiye dek kesin bir taahhüt vermekten kaçındı.

Geçen yıl yaptığı açıklamada 2027 yılında bir kadının cumhurbaşkanı seçilmesini tasavvur edebildiğini ve bunun iyi olacağını söylemişti.

Fakat partisindeki kurmaylar bu ifadenin kesin bir zorunluluk anlamına gelmediğini savunuyor.

Eyalet seçimlerinin ardından ağırlığı artan CDU'lu eyalet başbakanları, cumhurbaşkanı adayının belirlenmesinde söz hakkı talep ediyor ve makamın doğrudan CSU'ya bırakılmasına direniyor.

Nitekim eski Anayasa Mahkemesi Yargıcı Udo di Fabio ile görevdeki Anayasa Mahkemesi Başkanı Stephan Harbarth kulislerde adı geçen isimler arasında yer alıyor.

Hessen Başbakanı Boris Rhein'ın adının kamuoyuna sızması herhangi bir tepki yaratmayınca, Birlik içinde "kadın cumhurbaşkanı beklentisi sanıldığı kadar sert bir zorunluluk değil" görüşü zemin kazandı.

Rhein yarışta yer almayacağını Merz'e iletmiş olsa bile, bu tartışma erkek aday ihtimalini canlı tuttu.

SEÇİCİLER KURULU ARİTMETİĞİ KARARI KOALİSYONA BIRAKIYOR

İktidar ortaklarından SPD'nin kendi adayı yarışta yer almıyor, ancak parti kadrolarında Aigner'e dönük belirgin bir sempati göze çarpıyor.

SPD Grup Başkanı Matthias Miersch, Aigner'i aşırı sağa karşı net tavır alan ve demokratik değerleri tavizsiz savunan bir demokrat olarak niteledi; koalisyon müzakerelerindeki güvenilirliğini övdü.

Cumhurbaşkanını seçecek Federal Seçiciler Kurulu, 630'u Federal Meclis milletvekillerinden, 630'u ise eyalet parlamentolarının seçtiği delegelerden oluşan toplam bin 260 üyeden meydana geliyor.

Eyaletler heyete sadece siyasetçileri değil; sanatçıları, sporcuları ve bilim insanlarını da dahil edebiliyor.

Seçimin ilk iki turunda en az 631 delegenin salt çoğunluğunu alan aday ipi göğüslüyor; üçüncü tura kalınırsa basit çoğunluk yeterli sayılıyor.

Kurulda en kalabalık grubu CDU/CSU oluştururken, onları AfD ve Yeşiller takip ediyor. İktidardaki Birlik partileri ile SPD'nin toplam sandalye sayısı salt çoğunluğu fazlasıyla aşıyor.

Bu tablo, Başbakan Merz ile ortaklarının varacağı mutabakatı belirleyici kılıyor. Gözler şimdi Merz'in 9 Kasım tarihindeki CDU yönetim toplantısında kendi partisindeki erkek aday yanlısı direnci aşıp aşamayacağına ve Bellevue Sarayı'nın anahtarını cumhuriyet tarihinde ilk kez bir kadına teslim edip etmeyeceğine çevrildi.

ALMANYA'DA CUMHURBAŞKANI NASIL SEÇİLİYOR?

Almanya'da devletin zirvesindeki ismi belirleme süreci sandık başına giden seçmenin doğrudan oy vermesiyle işlemiyor.

Ülkenin cumhurbaşkanı, yalnızca bu amaç için bir araya gelen ve Almanya Federal Cumhuriyeti'nin en geniş katılımlı parlamenter organı sayılan Federal Kongre (Bundesversammlung) tarafından gizli oylamayla seçiliyor.

Federal Kongre, cumhurbaşkanlığı seçiminin hemen öncesinde toplanan ve iki eşit kanattan meydana gelen özel bir meclis yapısı taşıyor.

Kurulun ilk yarısını Federal Meclis (Bundestag) bünyesindeki tüm milletvekilleri eksiksiz oluşturuyor. Diğer yarıda ise 16 eyalet parlamentosunun (Landtag) belirlediği, milletvekili sayısına denk sayıdaki delege grubu sandık başına geçiyor.

Eyaletlerin belirlediği bu isimler sırf yerel parlamenterlerden ibaret kalmıyor; listelerde belediye başkanlarının yanı sıra kamuoyunun yakından tanıdığı sporcular, sanatçılar ve bilim insanları da kendilerine yer açabiliyor.

Almanya'da cumhurbaşkanlığı makamına talip olacak kişilerin öncelikle 40 yaşını doldurmuş olması, Alman vatandaşlığı taşıması ve Federal Meclis seçimlerinde oy kullanma hakkına sahip olması şart koşuluyor.

Seçim günü geldiğinde meclis çatısı altında adaylara dair herhangi bir müzakere ya da ön tartışma yürütülmüyor; delegeler doğrudan sandık başına giderek gizli oylarını kullanıyor.

5 YIL GÖREVDE KALABİLİYOR

Seçim takvimi en çok üç tur üzerinden işliyor. İlk iki turda bir adayın ipi göğüsleyebilmesi için Federal Kongre üyelerinin yarısından fazlasının oyunu alarak mutlak çoğunluğa erişmesi gerekiyor.

Eğer ilk iki oylamada hiçbir aday üyelerin en az yüzde 50'sinin desteğini toplayamazsa üçüncü tura geçiliyor.

Bu son aşamada mutlak çoğunluk şartı düşüyor; diğer rakiplerinden daha fazla oy alarak nispi çoğunluğu yakalayan aday Almanya'nın yeni cumhurbaşkanı ilan ediliyor.

Seçilen cumhurbaşkanı beş yıl boyunca görevde kalıyor. Anayasal sınırlamalar gereği bir kişi bu makamda art arda en çok iki dönem, yani toplamda en fazla 10 yıl hizmet verebiliyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}